"Ülkemizde asrın felaketi olarak adlandırdığımız yıkıcı depremlerin ardından ilimizde olası deprem ve etkilerinin neler olacağı üzerine kamuoyunda gerçekleşen tartışmalarda bilgi kirliliği oluşmaması adına konu ile ilgili açıklayıcı, doğru bilgileri paylaşma zaruriyeti oluşmuştur.
"ESKİŞEHİR'DE 1956'DEN BERİ 6,4'TEN BÜYÜK ŞİDDETTE DEPREM YAŞANMADI"
İlimiz aktif fayların bulunduğu bir coğrafyada yer almaktadır. Bunun yanında 1999 yılında meydana gelen depremde de görüldüğü gibi Kuzey Anadolu Fay Hattında oluşan depremler kentimizi etkileyebilmektedir. Eskişehir kent merkezi, alüvyon zemin üzerinde, sıvılaşma riski taşıyan alanlarda 1970'li yıllardan bu yana sağlıklı bir gelişme göstermemiştir. Merkezde yoğunlaşan konut dokusu ekonomik yetersizlik, uygun olmayan malzeme kullanımı (Eskişehir Kumu gibi), mimarlık ve mühendislik hizmeti alınmaması gibi nedenlerle niteliksiz, estetikten yoksun ve afet riski altındadır.1956 yılında 6.4 büyüklüğünde oluşan depremden sonra Eskişehir merkezli bu büyüklüğe yakın bir depremle karşılaşılmamıştır. Bu yıllarda konut dokusu 3 katlıdan fazla değildir. Dolayısıyla 70'li yıllardan sonra oluşan yapı stokunun performansı hakkında yorumda bulunmak çok güçtür. Bu durum olası bir depremde İlimiz için çok ciddi kayıplar oluşturacak bir felaket anlamına gelebilir. Bu bağlamda 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında binalarının riskli yapı tespitini yaptırmak isteyen malikler, belediyelere ve Bakanlığımızca lisans verilen yetkili kuruluşlara başvurarak binalarının risk analizini yaptırabilirler.
"2012'DEN BU YANA 5269 BİNANIN DÖNÜŞÜMÜNDE ROL ALDIK; KİRA YARDIMI, KREDİ DESTEĞİ, VERGİ VE HARÇ MUHAFİYETİ İLE KATKIDA BULUNDUK"
Nitekim İl Müdürlüğü olarak 6306 sayılı Kanunu yürürlüğe girdiği 2012 yılından bugüne kadar 5269 adet binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında dönüşümünde rol aldık; kira yardımı, kredi desteği, vergi ve harç muafiyeti ile vatandaşlarımıza destek olarak riskli yapıların dönüşümüne katkıda bulunduk.
Bireysel olarak maliklerin 6306 sayılı yasadan faydalanarak yapılarını dönüştürebilmesinin yanında çeşitli Kanunlar ve düzenlemeler Belediyelere kentsel dönüşüm için yetkiler vermiş Gecekondu Kanunu, Belediye Kanunu, Büyükşehir Belediyeleri Kanunu gibi yasal düzenlemeler ile düzensiz, afete maruz olabilecek yapılaşmaların engellenmesi ve dönüşümünü gerçekleştirmek konusunda Büyükşehir Belediyelerine asli görev ve sorumluluklar tanımlanmıştır. Ayrıca yine 6306 sayılı yasa kapsamında öncelikle Büyükşehir Belediyesi olmak üzere yerel idareler kentsel dönüşümün yapılmasında yetki ve sorumluluk almaktadır.
Bu bağlamda 31.05.2012 tarihinde yayımlanan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından mevcut yapı stokları ve zemin yapısının değerlendirilerek şehirlerimizde Riskli Alanların belirlenmesi istenmiş; 08.11.2012 tarihinde Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından Riskli Alan Dosyası hazırlanarak İl Müdürlüğü aracılığıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulmuştur.
"BÜYÜKŞEHİR'E BAKANLIĞIMIZA GERÇEKTEN RİSKLİ ALANLARI KAPSAYAN PROJE SUNMALARI GEREKTİĞİ İFADE EDİLDİ"
18.12.2012 tarihinde Bakanlığımızca Büyükşehir Belediyesince hazırlanan dosyada yapılan inceleme sonrasında teklif dosyasında yer alan sınırların kuzeybatı, kuzeydoğu ve güneyinde bulunan,Büyükşehir Belediyesi ve diğer belediyeler tarafından da kullanılan imara esas jeolojik jeoteknik etüt raporlarında yer alan aynı özellikteki alanlar ile kuzeyinde yer alan ''zemin sıvılaşması açısından önlemli alan-1'e'' dahil olan kısmın proje sınırlarına neden dahil edilmediği sorulmuş; bu aşamada Porsuk çevresinin yenilenmesi olarak adlandırılabilecek bir projenin Belediye Kanunu kapsamındaki dönüşüm hükümleri ile gerçekleştirilebileceği, Bakanlığımıza gerçekten riskli alanları kapsayan bir projenin sunulması gerektiği belirtilmiştir. Büyükşehir Belediyesi de adı geçen alanları kapsayan teklifini 5 Mart 2013 tarihli Büyükşehir Belediye Başkanlığınca imzalanan çalışmayla Bakanlığımıza sunmuştur. Bu teklifte, yüksek sıvılaşma riskli önlemli alan riskli alana dahil edilmiş, Kurtuluş Pazarı etrafında bulunan ve yine Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan incelemelerde riskli bulunarak boşaltılan binalar da riskli alan kapsamına alınmıştır.
"BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNE SADECE YETKİ DEĞİL MADDİ DESTEK DE VERDİK, 4 YILDA BİZE HERHANGİ BİR ÇALIŞMA SUNMADILAR"
Büyükşehir Belediyesince teklif edilen Odunpazarı ve Tepebaşı İlçe sınırlarında bulunan Mustafa Kemal Paşa, İhsaniye, Hacıalibey, Yeni, Işıklar, Mamure, Deliklitaş ve Kurtuluş mahallelerinin bir bölümünün yer aldığı sekiz mahalleyi kapsayan toplam 56 ha. lık alan, 17.05.2013 tarih ve 28650 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile "Riskli Alan" olarak ilan edilmiştir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı;
Hak sahiplerinin tespiti, hak sahipleri ile anlaşma yapılması, anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine ve kiracı veya ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet eden veya işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılması,
Alandaki taşınmazların, üzerindeki köhnemiş yapılar da dahil olmak üzere, muhdesatı ile birlikte değer tespiti işlemleri ve dönüşüm ile oluşacak taşınmazlarının değerlemelerinin yapılması veya yaptırılması,
Bakanlıkça aynen veya değiştirilerek onaylanmak üzere ilan edilen riskli alana ilişkin her tür harita, imar planı, tasarım projesi, arazi ve arsa düzenleme işlemleri ile toplulaştırma çalışmalarının yaptırılması,
Alan içerisindeki yapıların tahliye ve yıktırma işlemlerinin yaptırılması konularında tüm yetkileri 29.05.2013 tarihinde Büyükşehir Belediyesine vermiştir
Bunun yanında Büyükşehir Belediyesine bu alanda yapacağı plan ve proje çalışmaları için Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca derhal 2 milyon TL. hibe verilmiş akabinde Büyükşehir Belediyesi İstanbul Teknik Üniversitesi ile imar planı çalışmasını yürütmüş ancak 2013 yılından 2017 yılına kadar geçen süre zarfında Bakanlığımızda ya da Bakanlığımıza bağlı herhangi bir birimde sunulmuş ya da bekleyen bir durum olmamıştır.
"2017 YILINDA BÜYÜKŞEHİR'İ GÖRÜŞMEYE ÇAĞIRDIK, YETKİ DEVRİNİ DETAYLANDIRDIK, İŞLERİNİ KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN 8 ADET HAZİNE TAŞINMAZINI KENDİLERİNE DEVRETTİK"
Bakanlığımızca konu ile ilgili Büyükşehir Belediyesi görüşmeye davet edilerek işlemlerin hızlandırılması amacıyla 09.02.2017 tarihli Bakanlık Makamı Oluru ile yetki devri detaylandırılmıştır.
Yetki devri doğrultusunda;
Hak sahipliği tespiti,
Hak sahipleriyle anlaşma yapılması,
Hak sahiplerine geçici konut veya işyeri yada kira yardımı yapılması,
Değerleme işlemlerinin yapılması,
Bakanlıkça onaylanmak üzere her tür harita, imar planı, tasarım projesi, arazi ve arsa düzenleme işlemleri, toplulaştırma çalışmalarının yapılması,
Yapıların tahliye ve yıktırma işlemlerinin yapılması,
Alan içerisindeki taşınmazları satın alma, trampa etme, mülkiyet veya imar haklarını başka bir alana aktarma,
Kamu ve özel sektör işbirliğine dayanan usuller ile kat veya hasılat karşılığı inşaat yapma veya yaptırma,
Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında paylaştırma, paylara ayırma veya birleştirme,
Kamulaştırma,
Kararlara katılmayan 1/3 azınlığın hisselerinin satışına ilişkin iş ve işlemleri yapma,
Diğer maliklerce alınmaması durumunda belediyece satın alınması konularında Büyükşehir Belediyesi yetkilendirilmiştir.
Vatandaşlarımızın hak kaybına uğramasının önüne geçebilmek amacıyla bir tek plan onama yetkisi Çevre ve Şehircilik Bakanlığında kalmıştır. Bununla birlikte Büyükşehir Belediyesinin çalışmalarını kolaylaştırmak amacıyla riskli alan içerisinde bulunan 8 adet hazine taşınmazı da Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca Büyükşehir Belediyesine devredilmiştir.
"BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ AFET RİSKLİ ALANDA YAPILAŞMAYI YÜZDE 33 ARTIRAN YENİ BİR PROJE SUNDU, MALİKLERİN 3'TE 2'Sİ İLE ANLAŞAMADI"
Büyükşehir Belediyesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı teklifini değerlendirilmek üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na sunmuştur. Ancak bu plan teklifleri İmar Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile planlama ilkeleri dikkate alınmadan; özellikle birçok kurum görüşü alınmadan hazırlanmış olduğundan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı eksikleri Büyükşehir Belediyesine ve kurum görüşü eksik olan kurumlara dağıtımlı yazı ile derhal bildirmiştir. Yapılan plan ile konut birimi 5.028'den 6.758' e çıkarılmış, toplam konut alanı 530.205 m2 'den 705.099 m2 'ye yükseltilmiştir. İşyeri 221.860 m2 'den 289.235 m2 'ye, otel 33.714 m2 'den 47.303 m2 'ye, 632 m2 'lik anaokulu, 3.000 m2 'lik kültür tesisi alana eklenmiştir. Toplam inşaat alanı 792.779 m2 'den 1.057.889 m2 'ye çıkmıştır. Bu bağlamda zaten yoğun bir yapılaşma olan alanda 3 daha fazla yoğunluk eklenmiştir. Plan kapsamındaki tasarım zaten binaların yoğun olduğu bölgede, daha yoğun bir yapılaşma ortaya çıkarmıştır
Ayrıca Büyükşehir Belediyesince hazırlanan projede, hak sahibi olan vatandaşların üçte ikisi ile Büyükşehir Belediyesi anlaşma sağlayamamış yani vatandaşımız projeyi kabul etmemiş, dolayısıyla geriye kalan üçte birlik anlaşmayı kabul etmeyen hak sahipleri ile ilgili kamulaştırma işlemleri de gerçekleştirilememiş, can ve mal güvenliğini temin edecek şekilde dönüşümün sağlanması süreci tamamlanmamıştır."
Bu açıklamalar Eskişehir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Hikmet Çelik tarafından yapıldı. Tarihe not düşmek adına bu oldukça doğru bilgileri kamuoyunun dikkatine bir kez daha sunmak istedik. Açıklama bu kadarla sınırlı değil, Pazartesi devam edeceğiz.
ALINTI