Çevrimdışı

Cam tavan sendromu, kadınların sanayi devriminden sonra kamusal alanda daha fazla rol almasıyla ilişkili olarak ortaya çıkan ve bu alandaki gelişimlerinin önüne koyulan engelleri tanımlamak amacıyla literatüre kazandırılan bir kavramdır. Kavram özünü ‘cam’ kelimesinde almakta ve metaforik olarak kullanılmaktadır. Bu kullanımın esas amacı, engellerin kadınların karşısına indirekt olarak çıkarıldığı ve görünmez biçimlerde var edilen önyargıları açıklamaktır.

Tarihsel süreç değerlendirildiğinde 18-19. Yüzyıllara kadar kadın cinsiyetinin yalnızca özel alanın yani evin bir parçası olduğu kabul edilmekteydi. Bununla beraber erkek cinsiyetinin ise ‘güç’ temsil ettiği, bunun bir gereği olarak kamusal alanda aktif rol oynayarak tek söz sahibi olduğu kanıksanmıştı. Sanayi devrimiyle değişen ekonomik dengeler, cinsiyetler arası olan bu görünmez anlaşmayı geçersiz kılarak kadının giderek daha fazla söz sahibi olmasını gerektirdi. Bu durum sosyal düzen de zorunlu bir değişiklik oluşturmaktaydı.

Bu noktada ise aynı değişikliklerin iç yapılanmalarda yani şirket yönetim kadroları, büyük devletlerin teşkilatlanmaları gibi önemli yapılanmalarda geçerli olamadığı araştırmalarla saptandı. Buna göre yönetim pozisyonlarının yüzdelik dilimlerinde çoğunluk her daim erkeklerden oluşmaktadır. Kadınlar üst düzey kadrolara geçiş yapabilmek için tüm yetilere sahip olsalar da erkeklere oranla iş hayatındaki yükselişleri sınırlı ve çok yavaş olmaktadır.

Bu yükselişi durdurmak adına kadınların önüne birçok farklı ve geçersiz sebepler çıkarılarak üst düzey kadrolara geçiş yapmalarını engelleyen bir cam tavan ayrımcılığı oluşturulmaktadır. Bu durum kamusal alanda erkek hegemonyasını devam ettirmek için işlevsel bir güç olarak kullanılmaktadır. Toplumsal cinsiyet rollerinin bu durumu doğuran ana etmen olduğu anlaşılmaktadır. Günümüzde ise cam tavan ayrımcılığının yaygınlaşarak sadece cinsiyet üzerinden değil aynı zamanda etnisite(ırk) ve daha az temsil edilen marjinal gruplar üzerinden de yapıldığı saptanmıştır.

Başlıklar [Göster]

cam tavanCam Tavan Sendromu Nasıl Oluşur?
Bu sendrom genel olarak kadınlara ya da azınlığı temsil eden bireye karşı özellikle iş sahasında profesyonel yeterliliklerinden farklı olarak toplumsal cinsiyet rolleriyle bağlantılı sebepsiz engellerin çıkarılmasıyla oluşur. Bu engeller, bireylerin mevut hiyerarşik düzende üst kademelere çıkmasının önüne geçilmesi için var edilir.

Aslen bir geçeğe dayanmayan önyargıların şekillendirdiği bu engeller genel olarak şöyledir: Girilen işte kısa süreli var olmaları, kadınların insan kaynakları ve halkla ilişkiler gibi yükselme olanağının az olduğu alanlarda çalıştırılmaları, üst yönetimin işe almada ve terfi politikalarında ayrım yapmalarıdır. Bu tutumlar karşısında kişi öğrenilmiş çaresizlik geliştirerek o işte başarılı olamayacağı, yetersiz olduğu gibi yanılsamalarla kendine engeller yaratarak cam tavan sendromu geliştirir.

Cam Tavan Sendromu Nasıl Anlaşılır?
Kişinin cam tavan sendromuna sahip olduğunun anlaşılabileceği başlıca hususlar şunlardır:

Kişinin çalıştığı işle ilgili takdir görmediğine dair hayıflanmaları
Öğrenilmiş çaresizlikle umutsuzluğa düşerek çabalamaktan vazgeçmesi
Karşısında birtakım engellerin olduğunu belirtmesi
İşine dair bahaneler öne sürerek isteksiz davranması
Cam Tavan Ne Zaman Oluşur?
Kadının veya azınlık gruba ait bir bireyin iş sahasında yükselme çabasına karşılık hegemonya tarafından ön yargıların devreye girmesiyle çeşitli engellerin belirmesiyle cam tavan oluşumu başlar. Aynı zamanda o kişinin de var olduğu iş ortamında kendine karşı geliştirilen bu tutumu benimsemesi ve öğrenilmiş çaresizlik geliştirerek kendini geri çekmesiyle sınırlar keskin hale gelmektedir.

Kabuk yaraya sadık değil...