Çevrimdışı

Yahudiler’in kan iftiralarına uğramalarının dönemin siyasi, sosyal ve ekonomik etkilerinin dışında Pesah Bayramı’na denk gelmesi, yine bu bayramda İsa’nın Yahudiler tarafından çarmıha gerilip öldürülmesiyle bir ilgisi var mı sorusunu akıllara getirmiştir.
Hristiyan keşişler, özellikle Ortaçağ’da halkı kışkırtmak için bunu kullanmıştır. Ekonomik sıkıntılarla boğuşan toplum, veba salgınının da ortaya çıkmasıyla Yahudiler’e karşı doldurulmuştur. Günah keçisi olarak görülen Yahudiler, cadı avının yanında kan iftiralarıyla da mücadele etmek zorunda kalmıştır.
Osmanlı Yahudileri’ne atılan kan iftiralarının sebebi olarak ise azınlıklar arasındaki mücadeleler gösterilir. Yahudiler, 1492’de İspanya’dan kaçıp Osmanlı Devleti’ne sığındıktan sonra sarayda aktif görevlerde bulunmuşlardır. “Osmanlı İmparatorluğu’nda Yahudiler Sultan’a sadakat duyarlardı ve bazıları ikincil ama önemsiz olmayan görevlerde Sultan’ın hizmetine girmişlerdir.” Bu durum diğer azınlıklar arasında hazmedilememiş olabilir. Fakat Avrupa’daki kan iftiralarını da düşününce sadece bu şekilde açıklamak mümkün değildir. Hristiyanlar ve Yahudiler arasındaki husumet binlerce yıl öncesine, İsa’nın çarmıha gerilmesine kadar gitmektedir.
Hristiyan inancına göre İsa Mesih, Pesah (Hamursuz) Bayramı nedeniyle 12 havarisiyle fısıh (pesah) yemeği yemek için bir araya gelmiştir. Bu olay Hristiyan kutsal kitabı İncil’de şöyle geçmektedir:
“Ve Hamursuzun birinci gününde şakirtler İsa’ya gelip dediler: Fıshı yiyesin diye nerede istersin ki hazırlayalım? O da dedi: Şehre girip filana gidin, ve ona diyin: Muallim: Zamanım yakındır, Şakirtlerimle beraber fıshı senin evinde yapacağım, diyor. Ve şakirtler İsa’nın kendilerine emrettiği gibi yaptılar; ve Fıshı hazırladılar.”
Bu olay İncil’in diğer üç kitabında da geçmektedir ve son akşam yemeği olarak da adlandırılmaktadır. İsa Mesih havarileriyle yemek yiyip onlarla sohbet ettikten sonra ertesi gün, havarilerden Yahuda, Yahudilerle anlaştığı gibi İsa Mesih’i ele vererek yakalanmasını sağlamıştır.
“O henüz söylemekte iken, hemen Onikilerden biri olan Yahuda, ve onunla beraber başkahinler, yazıcılar ve ihtiyarlar tarafından bir kalabalık, kılıçlarla ve sopalarla geldi. İmdi onu ele veren: Kimi öpersem, odur; onu tutun ve emniyet altında götürün, diye onlara bir işaret vermişti. Geldiği zaman, hemen yaklaşıp İsa’ya: Rabbi, diyerek onu öptü. Onlar üzerine el atarak onu tuttular.”
Bu bölüm, İncil’in diğer üç kitabında da yer almaktadır. Hristiyan kutsal kitabı İncil’de geçtiği şekliyle, daha sonra Yahudiler İsa’yı çarmıha germiş ve öldürmüşlerdir.
Görüldüğü gibi kan iftiralarının bir de teolojik sebebi vardır. Hristiyan inancında İsa’nın yakalanmasının, çarmıha gerilmesinin ve öldürülmesinin başlangıcı Pesah Bayramı’dır. Tarih boyunca Hristiyanlar ve Yahudiler arasında İsa’nın çarmıha gerilmesi olayı sorun teşkil etmiştir.

Kabuk yaraya sadık değil...