Çevrimdışı

Hazır para yani nakit bulundurma zorunluluğu anlamına gelen disponibilitenin oranı da sıkça araştırılmaktadır. Disponibilite oranı, bankalardaki mevduat ile bunu karşılayan ve nakde çevrilebilecek olan değerler arasındaki ilişkiyi temsil etmektedir. Bankaların tahsil ettikleri paranın tamamını kredi ya da karşılık olarak dağıtmamaları, disponibilite oranının açıklanmasını kolaylaştıran bir örnektir. Çünkü bu durumda bankalar, topladıkları paranın bir kısmını güvence olarak Merkez Bankası’na yatırmaktadır. Bu miktar, “mevduat munzam karşılığı” olarak adlandırılmaktadır. Bankaların kendi kasalarında tutulan parasal varlık ise “disponibilite” denilen kavramı karşılamaktadır.

2005 yılında, disponibilite uygulamasının yerine “zorunlu karşılıklar” sisteminin getirildiği bilinmektedir. Bu karşılıkların belirlenme süreci ise BDDK (Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu) tarafından yürütülmektedir. Ayrıca karşılıkların gerekli görülen durumlarda değiştirilmesi ya da düzenli olarak kontrol altında tutulması da BDDK tarafından sağlanmaktadır.